W 1984 roku reżyser David Lynch, znany głównie z niskobudżetowych filmów z udziałem horroru ciała, postanowił dokonać niemożliwego — zaadaptować arcydzieło science-fiction Franka Herberta, Wydma . Oryginalna wersja Lyncha trwała ponad 14 godzin i wymagała ciężkiego cięcia, więc fani filmu, którzy otrzymali, potrzebowali dużo ekspozycji, aby ją zrozumieć. Choć jego estetyka inspirowana twórczością H.R. Gigera i pewna swoboda twórcza wzięta z materiału źródłowego spowodowały podziały, nie można zaprzeczyć, że Lynch Wydma był jak na swoje czasy epickim przebojem.
POWIĄZANE: 10 faktów zza kulis o adaptacji Davida Lyncha
W 2021 roku Denis Villeneuve postanowił sprawdzić, czy uda mu się podbić powieść, która została uznana za niemożliwą do sfilmowania. Wydma było arcydziełem. W przeciwieństwie do Lyncha, Villeneuve nie próbował zmieścić całej książki w jednym filmie, zamiast tego podzielił ją na dwie części, co w połączeniu z jego własnym, niepowtarzalnym stylem wizualnym i decyzjami narracyjnymi bardziej wiernymi twórczości Herberta, stworzyło bardzo duże różnice między dwa filmy.
barona Harkonnena
Baron (Kenneth McMillan), przedstawiony w filmie Lyncha, jest naprawdę obrzydliwym człowiekiem z czyrakami na całej twarzy i skłonnością do torturowania zwierząt i ludzi. Scena przedstawiająca go molestującego seksualnie młodego mężczyznę nie tylko pokazuje jego całkowite lekceważenie innych (jest to również mocno sugerowane, że pożąda swojego najmłodszego siostrzeńca), ale to, co wiedzą czytelnicy książek, jest całkowicie zgodne z poglądami Herberta. Wydma .
Baron Villeneuve'a (Stellan Skarsgård) nadal jest nikczemny, ale zamiast być morderczym psychopatą, inteligentnie manipuluje, a wszelkie wskazówki dotyczące jego seksualnych apetytów zostały usunięte. W przeciwieństwie do tego, nie dostaje zbyt wiele czasu na ekranie, ale pomaga ustalić udział Domu Harkonne w głównym planie Imperatora, by zmiażdżyć Dom Atrydów.
Cesarz
Cesarz, osoba odpowiedzialna za wysłanie Rodu Atrydów na Arrakis, pojawia się w filmie Lyncha (w tej roli legendarny aktor Jose Ferrer) przedstawiający swój plan doprowadzenia rodu Atrydów do upadku. Villeneuve w ogóle nie przedstawia cesarza, ale wspomina o nim, włączając części tej rozmowy do dialogu z innymi postaciami.
Padishah Emperor Shaddam Corrino IV jest znaczącą częścią książki i mówi się, że zwrócił się przeciwko Domowi Atrydów, ponieważ Gurney Halleck i Duncan Idaho wyszkolili siłę bojową, aby rywalizować z jego armią Sardaukarów. Obecność cesarza w filmie Villeneuve'a nie jest konieczna, ponieważ ekspozycja, którą oferuje, odbywa się w inny sposób, ale to również sprawia, że widzowie mają mniejsze szanse na zrozumienie jego motywacji.
Robaki piaskowe
Robaki piaskowe z Wydma są jednymi z najbardziej kultowych stworzeń w całym science-fiction, a film Lyncha przedstawia je w widocznym miejscu. Nie tylko są one regularnie widywane, ale są również niezbędne, aby Paul Atreides odebrał Arrakeen z domu Harkonnen. W adaptacji Lyncha pt Wydma robaki piaskowe mają usta, które wyglądają jak płatki kwiatów i są wypełnione ostrymi zębami.
Z kolei robaki piaskowe są rzadko spotykane w wersji Villeneuve'a, być może z chęci zachowania tajemniczych zagrożeń. W tym wielkim momencie, gdy w końcu ktoś zostanie zauważony, jego usta są po prostu okrągłym tunelem setek tysięcy ostrych zębów. W przeciwieństwie do filmu Lyncha, fani będą musieli poczekać na część 2, aby zobaczyć, czy Paul (Timothée Chalamet) nauczy się jeździć na jednym!
Dziwny sposób
The Weirding Way, forma ruchu łącząca trening fizyczny i psychologiczny, była aspektem Bene Gesserit, którą Lynch przedstawił jako broń z wiązką dźwiękową zwaną Weirding Module. Jak Paul Atreides (Kyle MacLachlan) mówi Fremenom: „Niektóre myśli mają określony dźwięk. To jest odpowiednik formy. Poprzez dźwięk i ruch będziesz w stanie [zabić] swojego wroga. Następnie wystrzeliwuje Dziwny Moduł w kamień, niszcząc go.
POWIĄZANE: 10 najpotężniejszych cytatów z Dune 2021
Villeneuve przedstawia Głos, kolejny śmiercionośny składnik nauk Bene Gesserit, ale postanawia pominąć jakikolwiek aspekt Dziwnej Drogi. Może pojawić się w części 2, ale jest równie prawdopodobne, że podobnie jak Lynch, Villeneuve uznał koncepcję za trudną do wprowadzenia bez komponentu fizycznego i zdecydował się całkowicie ją pominąć.
Monolog wewnętrzny
Ciekawa rzecz, która dość często zdarza się u Lyncha Wydma polega na dostępie do myśli bohaterów poprzez wewnętrzny monolog. Często są to bezpośrednie cytaty z rozważań zawartych w książce Herberta i coś, z czego Villeneuve całkowicie się rezygnuje.
Wewnętrzne monologi podkreślają duży aspekt książki Herberta, który zostałby utracony w wizualnym medium filmu, ale mogą być irytujące i nie pozwalają aktorom na wyrażanie emocji. W wersji Villeneuve'a aktorzy wydają się o wiele bardziej rezonujący emocjonalnie, ponieważ nie wpatrują się tępo w przestrzeń, podczas gdy ich wewnętrzny monolog jest odtwarzany.
Pani Jessica
W filmie Lyncha Lady Jessica (Francesca Annis) ma tylko kilka scen, z których większość dotyczy Paula na pustyni. Jej najważniejsza scena ma miejsce, gdy zostaje nową Wielebną Matką Bene Gesserit i w rezultacie rodzi przedwcześnie córkę. Film Villeneuve'a sprawia, że Lady Jessica (Rebecca Ferguson) jest istotną częścią fabuły i silną mentorką Paula zarówno przed, jak i po śmierci ojca.
POWIĄZANY: Główni bohaterowie Diuny (2021), według odwagi
Herbert pisał silne postacie kobiece, ale nie zawsze ta siła była przekazywana przez ich działania, zwłaszcza że struktura władzy w jego świecie faworyzowała mężczyzn. Lady Jessica Villeneuve'a jest czymś więcej niż tylko „konkubiną Leto”, pokazując, jak Paul zdobywa siłę, by stawić czoła próbom.
Feyd Rautha i Alia
Ponieważ film Lyncha jest kompletnym filmem, zawiera dwie ważne postacie z drugiej połowy książki; Feyd Rautha (grany przez Stinga), żądny władzy siostrzeniec barona Harkonnena, oraz Alia Atreides (Alicia Witt), młodsza siostra Paula, obdarzona całą mocą Matki Wielebnej. Villeneuve koncentruje się szczególnie na starszym siostrzeńcu barona, Bestii (Dave Bautista), a Lady Jessica jest tylko wspomniana jako ciężarna.
Feyd Rautha i Alia najprawdopodobniej pojawią się w części 2 Villeneuve'a, teraz, gdy ród Harkonnen odzyskał Arrakeen i zdobył dla siebie Arrakis i jego przyprawę, a Lady Jessica urodzi Alię wśród Fremenów. Walka między Paulem i Feydem stanowi ekscytujące zakończenie filmu Lyncha, a Alia odgrywa ważną rolę dzięki swoim specjalnym mocom, więc te postacie będą bez wątpienia bardzo wyczekiwane w następnym filmie Villeneuve.
Budowa opowieści
Ponieważ film Lyncha jest kompletny, ma początek, rozwinięcie i zakończenie. Dlatego zawiera kilka innych postaci z książki Herberta, ale także w dużej mierze polega na przeliterowaniu rzeczy (na przykład Lynch pokazuje, co dzieje się w umyśle Paula w sekwencji Gom Jabbar z Matką Wielebną; Villeneuve pozostawia to wyobraźni widza) .
Villeneuve woli ujawnić swoją fabułę, pokazując działania swoich bohaterów, zamiast polegać na wyjaśniających dialogach, więc ma sens, że jego film jest nie tylko dłuższy, ale zachowuje sporo fabuły powieści na później. To, co przydarzyło się Gurneyowi Halleckowi i jak Paul Atreides poprowadzi Fremenów przeciwko rodowi Harkonnenów, to pytania, na które Wydma Część 2 .
Nawigator Gildii
Niesamowicie imponująca — jak na tamte czasy — scena u Lyncha Wydma polega na tym, że Nawigator Gildii rozmawia z Imperatorem, a później umożliwia Domowi Atrydów podróż z Kaladanu na Arrakis poprzez zagięcie przestrzeni i czasu. Wersja Villeneuve pomija całą rozmowę (i Nawigatora Gildii).
Nawigatorzy gildii, wysoko postawieni nadludzie zmutowani przez lata spożywania przyprawy, są wspomniani w pierwszej powieści Herberta, ale pełny opis podano dopiero w Diuny Mesjasz , gdzie okazuje się, że mają wydłużone, podobne do ryb ciała i są zawieszone w zbiornikach wypełnionych cieczą nasyconą melanżem, aby wzmocnić zdolność przewidywania, która umożliwia podróże międzygwiezdne. Decyzja Villeneuve'a o opuszczeniu tej szalonej chwili od Wydma seria książek jest bardziej wierna pierwszej książce, ale zmniejsza wpływ budowania świata przez jego film, ponieważ ma mniej nieziemskich bytów.
Wizualizacje
Biorąc pod uwagę szczególną estetykę zarówno Lyncha, jak i Villeneuve'a, oczywiste jest, że jedną z największych różnic między ich dwoma filmami będzie dział wizualny. Lyncha Wydma jest ozdobna, czasem przesadnie, pełna skomplikowanych matowych obrazów i przesadnych kostiumów. Niektóre aspekty, jak wszystko, co ma związek z Baronem Harkonnenem, są tak intensywne wizualnie, że patrzenie na nie jest niepokojące (chociaż sprawiają, że wydaje się to bardziej „obce”).
Villeneuve'a Wydma ma również podobną dbałość o szczegóły, ale jego film jest dla kontrastu jałowy, mający na celu wyolbrzymienie ekspansywności Arrakis. Jego prawdziwie przepastne wnętrza, które często przyćmiewają aktorów, sprawiają, że film wydaje się większy niż jakakolwiek pojedyncza osoba w nim występująca. Jego efekty wizualne są jednymi z najnowocześniejszych w dzisiejszym kinie, chociaż Lynch wykorzystał wszystko, co mógł, i zlecił kilku czołowym artystom efektów wizualnych lat 80., którzy ożywili jego film. Efektem końcowym jest ta sama historia opowiedziana w dwóch wizualnie wyjątkowych filmach nakręconych przez dwóch bardzo różnych filmowców.